Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên
Tóm tắt chính
Tìm hiểu về Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên - vị quan lớn đứng đầu Ngũ Vị Tôn Quan, con trai cả Đức Vua Cha Ngọc Hoàng, cai quản Thiên Phủ.

Danh hiệu: Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên – Đệ Nhất Tôn Ông;
Sắc phong: Thượng Thiên Nhất Phẩm Công Hầu;
Phủ/ nơi cai quản: Thiên Phủ; Trang phục: Màu sắc – Đỏ
Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên, còn được biết đến với tên gọi Đệ Nhất Tôn Quan hay Quan Lớn Đệ Nhất, là một trong những vị quan lớn của Ngũ Vị Tôn Quan. Ngài là con trai trưởng của Đức Vua Cha Bát Hải Động Đình, được vua cha giao phó nhiệm vụ cai quản Thượng Thiên. Ngài không chỉ hầu cận bên vua cha mà còn đại diện cho cõi nhân gian, thực hiện các nhiệm vụ trong Tam giới, tâu báo tội phúc của nhân gian từ đó được gọi là Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên.
“Hương một chiện chín tầng soi thấu
Dãi lòng trần khải tấu linh thông
Thỉnh mời Đệ Nhất Tôn Quan
Lai lâm trắc giáng điện trung oai hùng”
“Anh linh lục trí thần thông
Quyền cai tam giới uy phong phép màu
Thượng thiên xe giá lên chầu
Khâm thừa sắc chỉ công hầu ra uy”

Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên
Thần tích Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên
Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên, hay còn gọi là Đệ Nhất Tôn Quan, với tên đầy đủ là Đệ Nhất Thượng Thiên Hoàng Thái Tử Vương Quan, là con trai trưởng của Đức Vua Cha Bát Hải, được xem là Ông Lớn cai quản Thượng Thiên. Tương truyền, Ngài là Tôn Quan Đại Thần tại Đế Đình Thiên Cung và được sắc phong ngôi Thượng Thiên Nhất Phẩm Công Hầu, phụ trách cai quản tam giới, cả văn võ. Ngài chính là Đệ Nhất Thượng Thiên Hoàng Thái Tử Vương Quan.
Dân gian thường gọi Ngài là Đức Thánh Cả, với tước phong là Đào Tiên Đệ Nhất Hoàng Thái Tử Vương Quan Thượng Đẳng Tối Linh Thần. Tuy nhiên, Ngài không giáng trần mà chỉ hầu cận bên phải và có đền thờ ngay cạnh đền vua cha Bát Hải Động Đình. Ngài thay mặt cho cõi nhân gian, thực thi các nhiệm vụ trong Tam giới, tâu báo tội phúc nhân danh chốn Thượng Thiên.
Thần tích về Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên gắn liền với sự kiện Vua Cha Bát Hải diệt giặc tại Đền Đồng Bằng: “Khi có giặc ngoại xâm, Hùng Duệ Vương đã sai sứ giả về Hoa Đào Trang để truyền chỉ dụ triệu kỳ nhân dẹp giặc. Lúc đó có một Hoàng Xà hiện ra rồi bỗng hoá thành chàng trai lực lưỡng, tuấn tú hơn người chính là Phạm Vĩnh, hay còn gọi là Vĩnh Công, tức Vua Cha Bát Hải Động Đình. Ngài nhận chỉ dụ, nhờ sứ giả báo với Vua Hùng là sẽ tuyển mười tướng, chiêu mộ binh sĩ trong mười ngày, rồi xuất quân đánh giặc trên cả tám cửa biển nước Nam, hứa sau ba ngày là giặc tan.

Tương truyền ngay trong ngày tuyển mộ đầu tiên, Vĩnh Công đã chọn được ba tướng, đó là Quan Lớn Đệ Nhất, Quan Lớn Đệ Tam và Quan Lớn Đệ Tứ. Sau mười ngày, Ngài đã chọn đủ mười tướng. Trong hai mũi tấn công chủ yếu bằng đường thủy của giặc phương Bắc, Vĩnh Công cùng Quan Lớn Đệ Nhất chặn giặc tại cửa sông Cái, trong khi Quan Lớn Đệ Tam cùng Quân Sư Nuồi và Quan Lớn Đệ Ngũ chặn giặc tại cửa sông Bạch Đằng. Quan Điều Thất phụ trách ứng chiến và phối hợp tác chiến cùng các cánh quân chặn giặc đường bộ của Sơn Thánh. Các vị Quan lớn khác được phân công đánh giặc trên sáu cửa biển khác của Nước Nam. Đúng hẹn ba ngày, Vĩnh Công cùng tướng sĩ đã đánh tan giặc dữ trên cả tám cửa biển, giúp đất nước trở lại thanh bình.
Đền thờ Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên
Vì không giáng trần, nên trước đây Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên không có đền thờ và ngày tiệc chính. Tuy nhiên, ở bất kỳ đền nào cũng có tượng Ngài ngồi giữa Ngũ Vị Tôn Quan, mặc áo bào đỏ, đội mũ cánh chuồn.
Gần đây, đền thờ Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên đã được xây dựng và hoàn thành, nằm trong quần thể di tích đền Đức Vua Cha Bát Hải Đồng Bằng, cách đền Đồng Bằng khoảng 500m, thuộc xã An Lễ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình.

Đền thờ Quan Lớn Đệ Nhất tại Thái Bình
Đền thờ Quan Lớn Đệ Nhất tại Thái Bình

Đền thờ Quan Lớn Đệ Nhất nằm ngay sát Đền Đồng Bằng thờ Vua Cha Bát Hải.

Cung thờ Quan Lớn Đệ Nhất
Ngày khánh tiệc Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên
Ngày khánh tiệc đản nhật của Ngài được tổ chức vào ngày 24/08 âm lịch.
Hầu giá Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên
Quan Lớn Đệ Nhất Thượng Thiên thường ít khi về ngự đồng, chỉ xuất hiện trong những dịp đại sự như khai đàn mở phủ, tạ phủ, hầu xông đền xông điện. Khi ngự đồng, Ngài mặc áo đỏ thêu rồng, hổ phù và thực hiện lễ tấu hương, khai quang, chứng sớ điệp trạng mã.
Thông thường, khi khai đàn mở phủ, người ta phải thỉnh Quan Đệ Nhất về để pháp sư tuyên sớ điệp. Sau đó, Ngài sẽ phê sớ, phú huý, công cứ và tuyên bố khai đàn mở phủ. Đôi khi, Ngài còn “điểm dấu thánh” (lấy nén hương đã đốt, chấm một dấu nhỏ vào áo công đồng và khăn phủ diện của đồng tân, coi như khăn áo đã được quan lớn đánh dấu là của riêng thanh đồng đó, không ai được dùng chung). Cũng có khi, Quan Đệ Nhất chỉ về biên sớ sau đó truyền cho các quan khác mở phủ. Tuy nhiên, có lúc chính Ngài sẽ về khai giếng mở hồ Thiên Phủ (tức mở phủ Thượng Thiên) bao gồm: bóc trứng, đập chĩnh, kéo cầu,… và khai quang mã đàn, hình nhân bản mệnh (hồng) và Thiên Phủ (đỏ).
Bản văn Quan Lớn Đệ Nhất thứ nhất
Hương một triện chín lần soi thấu
Giãi lòng trần khải tấu linh thông
Thỉnh mời Đệ Nhất tôn ông
Lai lâm chứng giám điện trung uy hùng
Anh linh lục trí thần thông
Quyền cai tam giới uy phong phép màu
Thượng thiên xe giá lên chầu
Khâm thừa sắc chỉ công hầu ra uy
Nổi cơn mưa gió tức thì
Sấm vang tám cõi mây che ngất trời
Đượm nhuần thiên hạ đôi nơi
Thừa nhàn ông mới dạo chơi các toà
Ba mươi sáu động tiên nga
Bồng lai tiên cảnh chẳng xa chút nào
Bạn tiên dâng quả bàn đào
Rượu tiên thơ thánh thấp cao đôi tuần
Cung thương làu bậc ngũ âm
Cờ tiên đua nước bách thần nhởn nhơ
Ngọc Hoàng ngự chỉ phán ra
Bước vào bái tạ xuống qua cõi trần
Kíp đòi thổ địa long thần
Hỏi xem thiên hạ vạn dân thế nào
Sớ lên tâu nộp thiên tào
Ngọc Hoàng giá ngự ngôi cao đế đình
Dưới toà thuỷ tế long cung
Vua cha thấy mặt trong lòng yêu tin
Triều thần văn võ đôi bên
Ông tâu các việc thượng thiên lệnh hành
Xuống chầu thuỷ điện long tinh
Mười hai cửa bể cảnh thanh tú mầu
Long xà ngư biếc về chầu
Sóng xô mấy lớp nước triều mấy phen
Uy thanh trấn động kinh thiên
Phút thôi ông đã ngự lên lâm tùng
Có phen giá ngự sơn trung
Thạch bàn xe giá mây rồng tàn che
Dư muôn thú vật cầm thi
Dâng hoa tiến quả bốn bề xôn xao
Bạn tiên mừng rỡ đón chào
Cảnh nào là chẳng mĩ miều thanh tân
Xuống trần vui thú cõi trần
Thiên Đình có khách hồng trần dâng hoa
Dưới thuỷ tề long xà phục củng
Sơn lâm đều mến đức tôn vương
Trải qua thiên hạ bốn phương
Lòng trần khải tấu thắp hương khấn cầu
Tự nhiên ứng biến nhiệm mầu
Hoặc ai số hệ về đâu những là
Đệ tử hiến cúng hương hoa
Khấu đấu vọng bái ông đà độ cho
Sắm sanh gà lợn trâu bò
Đèn hương trầu quả thấu cho cõi lòng
Chí thành hữu cảm tất thông
Sở cầu tất ứng giáng lâm độ trì
Chữ rằng thánh giáng lưu ân
Đa tài đa lộc thiên xuân thọ trường!
Bản văn Quan Lớn Đệ Nhất thứ hai
Bóng kim ô ánh vàng choi chói
Cõi trăng già vời vợi ngôi cao
Trời xanh vằng vặc ngôi sao
Mây tuôn năm sắc đỏ đào bốn phương
Phóng hào quang khắp hòa thiên hạ
Vầng nguyệt soi chiếu cả hư không
Bốn mùa xuân hạ thu đông
Muôn dân mới biết âm dương phép màu
Trên thượng lầu Ngọc Hoàng thái cực
Dưới bách thần chầu chực hôm mai
Ngọc Hoàng ngự cảnh thiên thai
Đền rồng cao ngất cửa đài trang nghiêm
Mới ứng điềm rồng bay phượng múa
Tứ lân vờn thất bộ sao sa
Tám nghìn tiên nữ bách hoa
Sớm khuya chầu chực vua cha Ngọc Hoàng
Trong đền vàng hương bay trầm xạ
Ngoài thành mây khói tỏa nguy nga
Mây rồng năm thức phủ che
Thánh hoàng thái hậu tức thì thụ thai
Năm Bính Dần mồng mười tháng tám
Thái hậu bà sinh giáng tôn ông
Bách quan vọng bái cửu trùng
Châu phê long bút sắc phong thái hoàng
Trên thượng giới tôn quan giáng thế
Vâng sắc trời cứu thế độ dân
Sắc vua phong Thượng đẳng linh thần
Khắp thiên hạ muôn dân đảo cầu.
Trong tám cõi cửu châu vọng bái
Quan độ cho quốc thái dân an
Khâm thừa sắc lệnh vua ban
Sổ sinh, sổ tử liệt hàng châu phê
Đủ mọi bề tài kiêm văn võ
Trong bách thần nào có nhường ai
Lược thao văn võ toàn tài
Đình thần tứ phủ nào ai dám bì
Đức dung nghi bẩm sinh tài thánh
Biến lạ thường đức tính tinh anh
Uy gia khắp hết thiên đình
Làm mưa làm gió mở thành, khai sông
Chuyển trời đất mưa tuôn chớp lói
Nổi cơn giông cây cối đổ xô
Mây tuôn gió thổi mịt mù
Muôn loài quỷ mị làm cho rụng rời
Vang tiếng sét Ông sai lôi giáng
Qúy cùng tà phách tán hồn bay
Tôn quan vạn phép ai tày
Sông Ngân cũng vượt bề dày cũng qua
Gỗ chò hoa sai quân lên lấy
Các cửa ngàn đâu đấy đều kinh
Chúa mường chúa mán thần linh
Thượng ngàn các cửa phục tình làm tôi
Mới thử chơi mưa sa bão giật
Qúy cùng tà xiêu bạt tán đi
Có phen ngự xuống đan trì
Voi vàng ngựa bạc tức thì thưởng quân
Có phen dạo non nhân nước trí
Cảnh bầu trời sơn thủy long lâu
Tôn quan giá ngự thượng chầu
Khuông phù đệ tử sở cầu tòng tâm!
Theo:Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam
Khám phá thêm trong chủ đề Ngũ Vị Tôn Quan:
Xem tất cả bài viết trong chủ đề →Bài viết liên quan
Những Lời Phát Nguyện Và Huấn Đồng Trước Khi Bắc Ghế Hầu Thánh
25/5/2026
Những lời phát nguyện và huấn đồng trước khi bắc ghế hầu thánh - 3 điều sám hối, 5 giới định trong tín ngưỡng Đạo Mẫu.
Xoay Khăn Sau Khi Mở Phủ
25/5/2026
Xoay khăn sau khi mở phủ - giải đáp thắc mắc về việc xoay khăn trong tứ phủ cho các đồng tân linh mới.
Mộc Ân Thanh Đồng Dẫn Trình Nghi Thức
25/5/2026
Mộc ân thanh đồng dẫn trình nghi thức - tài liệu sưu tầm về nghi thức dẫn trình thanh đồng trong tín ngưỡng Đạo Mẫu.
