Quan Hoàng Tư

Quan Hoàng Tư (Địa Phủ) – Màu sắc biểu trưng: màu vàng.

Nguồn gốc: Ngài là con trai của Long Vương Bát Hải Động Đình; Danh hiệu: Bát Bộ Tôn Thần – Đông Đạo Thống Quốc Tướng Quân; Phủ/ nơi cai quản: Địa phủ; Trang phục/Màu sắc: Áo vàng thêu rồng, khăn mỏ rìu hoặc có nét vàng.

Quan Hoàng Tư là người con thứ tư của Đức Vua Cha Bát Hải Động Đình, được phong tước hiệu: Thượng Đẳng Thần Thủy Cung Hoàng Tử. Ngài được tôn vinh là một trong những Thánh Hoàng trong Tứ Phủ Thánh Hoàng, và trong dân gian, ngài thường được gọi là Quan Hoàng Tư Thủy Cung, vì được vua cha giao phó nhiệm vụ cai quản miền thủy cung của điện ngọc.

Thần tích Quan Hoàng Tư

Có nhiều tài liệu ghi chép về Quan Hoàng Tư, trong đó có những nguồn cho rằng ngài không giáng trần, nhưng cũng có tài liệu khẳng định rằng ngài đã sinh ra và chính là Tướng quân Nguyễn Hữu Cầu (Quận He), một nhân vật lẫy lừng trong cuộc khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu vào thời vua Lê Trung Hưng.

Nguyễn Hữu Cầu, người Lôi Động Thanh Hà, Hải Dương, xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo nhưng hiếu học, tài năng văn võ song toàn, và đặc biệt là một bậc kỳ tài trong bộ môn bơi lội, nên được gọi là Quận He, tên gọi này được đặt theo loài cá ở biển Đông, vì ngài bơi lội tài ba hơn cả cá he ngoài khơi.

Thời kỳ vua Lê chúa Trịnh, dân chúng lầm than, ngài cảm thấy bất bình trước cảnh ngộ ấy và đã theo Nguyễn Cừ dấy binh khởi nghĩa. Được Nguyễn Cừ yêu quý, ngài còn được gả con gái cho. Tuy nhiên, sau đó Nguyễn Cừ bị bắt, Nguyễn Hữu Cầu trở thành thủ lĩnh ba quân, mưu mẹo thao lược, cướp của quan tham ác bá để chia cho dân nghèo, vì thế ngài được lòng dân, đánh đâu thắng đó, đã chém chết nhiều tướng giỏi của triều đình.

Cuối cùng, triều đình đã cử Phạm Đình Trọng, bạn học thời niên thiếu và cũng là đối thủ của ngài, đem quân chinh phạt. Do Trọng quá hiểu Cầu nên đã đánh bại được ông. Đêm hôm đó, quân của Nguyễn Hữu Cầu bị vây kín. Ngài lặn xuống sông, lén vào thuyền của Trọng để lại một bức thư, đại ý rằng “Ta có thể lấy đầu nhà ngươi nhưng vì tình đồng môn mà tha cho. Đổi lại, ngươi hãy mở đường cho quân ta thoát.”. Sáng hôm sau, Trọng đọc thư hoảng hốt, đã mở lối thoát cho quân của Cầu, nhưng lại bị phục kích, quân đội bị đánh tan, Nguyễn Hữu Cầu bị bắt và nộp lên triều đình. Năm 1751, ngài bị tuyên án tử hình, khi đó vợ ngài, bà Nguyễn Thị Quỳnh, đã đến bên ngài, rút dao đâm vào cổ tự sát theo chồng, còn con chiến mã của ngài cũng bỏ ăn ba ngày rồi biến mất.

Mặc dù cuộc khởi nghĩa bị dập tắt, nhưng thân xác của ngài đã trôi dạt vào bãi Trà Cổ. Nhân dân đã tôn xưng ngài là Thủ Thần Đông Bắc Bộ. Dù thất bại, hình ảnh một tướng quân uy nghi, chính trực, hết lòng vì cuộc sống của dân nghèo vẫn luôn in đậm trong tâm trí người dân. Để tưởng nhớ và tri ân ngài, nhiều nơi đã lập đền thờ ngài.

Đền thờ Quan Hoàng Tư

Đền thờ chính của Ngài tọa lạc tại thôn Cửu Điện, Nhân Hòa, Vĩnh Bảo, Hải Phòng. Ngoài ra, còn có một số nơi khác thờ Tướng Quân Nguyễn Hữu Cầu như:

• Miếu Ngọc Xuyên – Đồ Sơn: Ngài được tôn vinh là Bát Bộ Tôn Thần.
• Đền Vạn Ngang – Đồ Sơn: Tại đây, Ngài được tôn là Đông Đạo Thống Quốc Tướng Quân Nguyễn Hữu Cầu – Đây chính là danh xưng của Tướng Quân Nguyễn Hữu Cầu.
• Đình Trà Cổ, Móng Cái, Quảng Ninh thờ thành hoàng làng và thờ Quận He (tên gọi khác của Tướng Quân).

Tại quê hương của Ngài, làng Đồng Nổi, Thanh Hà, Hải Dương có thờ mộ của cha ông và đình làng thờ tam vị Thành Hoàng, trong đó có Quận He.

Đình Trà Cổ – Nơi thờ phụng Quận He Nguyễn Hữu Cầu nổi tiếng nhất.

Hầu giá Quan Hoàng Tư

Khi ngự đồng, Quan Hoàng Tư mặc áo vàng, khăn chít mỏ rìu, thỉnh thoảng cũng mặc áo trần thủ, mạng chéo, cầm cờ kiếm, tuy nhiên, ngài rất ít khi về ngự đồng. Chỉ những người có căn kiêm tri hoặc căn lục bộ khâm sai mới được hầu ngài. Sau khi làm lễ khai quang, ngài sẽ ngự tọa, hiến tửu, nghe văn rồi xe giá.