Ông Hoàng Chín

Thánh ông Hoàng Chín

Ông Hoàng Chín (Thiên Phủ) còn được biết đến với danh hiệu Ông Cờn Môn, mang màu sắc đại diện là màu đen. Quan Hoàng Chín Cờn Môn, hay Ông Chín Cờn, là con của Đức Vua Cha Bát Hải và là một trong những vị thánh hoàng trong hàng Thập vị Thánh Hoàng. Cuộc đời và sự nghiệp của ngài gắn liền với địa danh cửa Cờn (Nghệ An), từ đó nhân dân đã tôn vinh ngài với danh xưng Ông Cờn Môn, nổi tiếng với phẩm hạnh thanh liêm, cứu dân, giúp nước và luôn trợ giúp những người hữu duyên.

Hương một triện lòng thành dâng tiến
Cung thỉnh mời Ông Chín Cờn Môn
Khâm thừa thượng đế chí tôn
Sai Quan Hoàng Chín Cờn Môn giáng trần

Cung chính thờ Quan Hoàng Chín Cờn Môn và Quan Hoàng Mười

Thần tích Quan Hoàng Chín Cờn Môn

Truyền thuyết cho rằng, trong thời kỳ Lý, ngài đã sống tại Nghệ An. Dù đã tham gia thi cử nhiều lần nhưng không đạt được thành công. Sau đó, ngài đã xuống tóc và lập am miếu tại cửa biển Cờn để tu trì và cứu giúp những người đi biển. Đây cũng là nơi dừng chân của các tàu thuyền qua lại. Theo tôn truyền, ngài đã cứu và chôn cất cẩn thận thi thể Thái Tử Nam Tống trong trận chiến với quân Nguyên. Một số tài liệu ghi lại rằng, ngài đã cứu sống ba mẹ con Mẫu Cờn (Thái Hậu Dương Quý Phi). Nếu nộp họ cho quan, họ sẽ trở thành nô tì, còn nếu để họ lang thang ngoài kia, họ sẽ gặp nhiều khổ đau. Do đó, ngài đã nghĩ đến việc tục huyền để họ nương tựa lẫn nhau, nhưng bị từ chối, dẫn đến sự buồn chán và quyên sinh. Sau khi ngài hóa, Mẫu đã đọc di thư ngài để lại và hiểu rõ sự việc, quyết định ra biển Cờn để thác hóa. Hai người con cũng theo mẹ ra biển và cũng hóa tại đây. (Có tài liệu ghi chép rằng, vào thời nhà Tống, khi quân Tống suy yếu trước quân Nguyên, Thái Hậu Dương Quý Phi cùng ba công chúa đã chạy ra biển, nhưng bị chết đuối do bão, xác trôi dạt vào cửa Cờn và được lập đền thờ). Sau sự kiện này, thuyền bè qua lại cửa Cờn đều được che chở, bình an vượt sóng bão. Nhân dân địa phương nhận thấy sự linh thiêng này, đã lập đền thờ cho ba mẹ con Mẫu ở lạch Cờn và Hoàng Đế Tống Đế Bính trên đỉnh núi, cùng với đền thờ Ông Hoàng Chín ngoài biển, tất cả đều được phối hương linh vị tại đền Cờn. Nhân dân gọi ngài là Ông Chín đền Cờn.

Có một thần tích khác về Quan Hoàng Chín Cờn Môn được ghi lại trong sách Ô Châu Cận Lục (NXB Chính Trị Quốc Gia) như sau:

“Vào đời vua Hùng thứ 13, Hoàng hậu chỉ sinh hai công chúa mà chưa có hoàng tử nối ngôi. Quần thần thấy Vua đã già mà chưa có người nối ngôi, bèn tâu hãy lập con trai của thứ phi làm thái tử. Vua đáp “Trẫm vừa nghe hậu nói có thai, vậy hãy đợi xem sao“. Thứ phi nghe vậy sợ rằng con mình không được lập, âm mưu mua chuộc bà đỡ nhờ bà giết con trai của Hoàng Hậu nếu được sinh ra. Bà đỡ trả lời: “Nghề của tôi là cứu người chứ sao lại giết? Nay tôi có mẹo khác làm đứa bé thành ái nam ái nữ, tất nó không được lập“. Đến kỳ hoàng hậu khai hoa, bà đỡ lén lấy lá trong rừng xoa vào bộ phận sinh dục đứa bé. Nhà Vua tuần thú trở về hỏi hậu sinh trai hay gái? Kẻ tả hữu đáp: “Sinh trai, nhưng chỗ âm dương không đầy đủ“. Hậu nghe được liền nói: “Ta vốn sinh trai, hình hài rõ ràng, nay lại không đủ, tất là do âm mưu của thứ phi“. Từ đó hậu trở nên cau có gắt gỏng. Vua nổi giận hạ lệnh đẩy mẹ con Hoàng Hậu ra ngoài đảo xa, đến cửa Cờn thì mất.

Ngư dân ngủ đêm ở đấy được thần báo mộng rằng “Ta là vua nước Nam, bị kẻ khác rắp tâm hãm hại. Thượng đế thương mẹ con ta nên đã phong làm thần rồi“.

Dân chài khấn rằng “Như thần có linh thiêng, xin phù hộ cho đánh được nhiều cá, chúng tôi sẽ lập đền thờ“.

Quả như lời, ngư dân liền lập đền thờ. Đền rất linh hiển.

Theo tác giả Tuấn Anh đăng trên trang hatvan.vn: Căn cứ bài thơ đêm ngày 04/12 năm Quý Tỵ, ngài đã giáng âm cho Nhà ngoại cảm Hoàng Thị Thiêm của Trung tâm nghiên cứu ứng dụng tiềm năng con người, ngài muốn người đời khi đến khấn ngài thì khấn là THÁI TỬ TRẤN CỬA BIỂN CỜN MÔN. Ngài chính là Hoàng Thái Tử, con vua Hùng thứ 13 bị đầy ra biển Cờn Môn cùng với hai Mỵ Nương và Hoàng Hậu tức mẹ của ngài.

Như vậy, theo thần tích này, đền Quan Hoàng Chín đã có từ rất xa xưa, thậm chí hàng ngàn năm trước.

Đền thờ Quan Hoàng Chín Cờn Môn

Đền chính thờ Quan Hoàng Chín tọa lạc ngoài cửa biển, hiện nay là đường ra bãi tắm Quỳnh Phương thuộc phường Quỳnh Phương, thị xã Hoàng Mai, Nghệ An. Nơi đây còn được gọi là đền Cờn ngoài, trong khi đền Cờn trong thờ Tứ Vị Vua Bà. Tại đền Cờn Ngoài, ngay phía cung chính giữa là nơi thờ Quan Hoàng Chín và Quan Hoàng Mười.

Hai bên tả hữu là cung thờ Quan Nam Tào, Quan Bắc Đẩu; hai đầu hồi là cung thờ Cậu bé, Cô bé bản đền. Tới gian thứ hai là cung thờ Ngũ Vị Tôn Quan. Đến gian thứ ba là nơi thờ Vua Tống Đế Bính và ba tướng của ông là: Lục Tú Phu, Lương Thế Kiệt và Văn Thiên Tường.

Đền thờ Quan Hoàng Chín Cờn Môn

Lễ hội đền Cờn được tổ chức hàng năm từ ngày 19 đến ngày 21 tháng giêng âm lịch (trước đây còn gọi là hội phát tính), ngoài ra còn nhiều lễ tế kéo dài từ đầu tháng giêng đến tháng ba âm lịch. Ngày nay, lễ hội Đền Cờn đã được khôi phục sau 50 năm bị mai một và được Bộ Văn hóa thông tin cấp bằng di tích lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia năm 1993. Đền Cờn không chỉ nổi bật với kiến trúc nghệ thuật mà còn được biết đến là một trong những nơi linh thiêng nhất Nghệ Tĩnh: “Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Bã, tứ Chiêu Trưng”. Hằng năm, Đền Cờn thu hút hàng chục vạn du khách từ khắp nơi đến dâng hương, tham quan và du lịch.

Bên cạnh đền Ông Chín Cờn, còn một số đền khác cũng thờ Ông Chín Cờn Môn, như đền thờ Mẫu Thoải ở Bắc Biên, phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, Hà Nội. Ngoài việc thờ Công Đồng Tứ Phủ, Đức Ông Trần Triều, đền còn thờ Tứ Vị Vua Bà và Ông Hoàng Chín Cờn Môn.

Ngày khánh tiệc Ông Chín Cờn Môn

Ngày tiệc Ông Chín Cờn Môn được tổ chức vào ngày 09 tháng 09 âm lịch.

Hầu giá Quan Hoàng Chín Cờn Môn

Quan Hoàng Chín Cờn Môn rất ít khi ngự đồng, thường chỉ có những người ăn lộc Hoàng và có duyên với ngài mới được thỉnh ngài. Khi ngự đồng, ngài thường mặc áo the màu đen, đi guốc, tay cầm ô, đầu đội khăn xếp đen kiểu cách giống thầy đồ xưa. Sau khi khai quang và tấu hương, ngài thong dong đề thơ mạn cảnh, viết chữ và ban phát tài lộc, tọa nghe văn và xe giá.

Tuy nhiên, khi hầu giá Quan Hoàng Chín tại đền Sòng Sơn, ngài lại bắt buộc phải mặc áo đỏ the hồng, đầu đội khăn xếp đỏ. Lý do cho điều này là bởi ngài đang hầu Mẫu Sòng Sơn tại cung cấm, nên phải mặc áo the đỏ để ra mắt Mẫu. Khi đó, người ta cũng gọi ngài với danh Ông Hoàng Chín Sòng Sơn.

Bản văn Quan Hoàng Chín Cờn Môn

Hương một triện lòng thành kính tiến
Cung thỉnh mời Hoàng Chín Cờn Môn
Cửu trùng ngọc bệ chí tôn
Khâm sai Hoàng Chín Cờn Môn giáng trần.
Trên chín bệ cao thâm võng cực
Dưới bách thần mộ đức kinh luân
Cù lao chín chữ quần thần
Sinh Ông Hoàng Chín võ văn toàn tài.
Văn thơ phú so tài Đỗ – Lý
Võ lược thao cái thế Tôn Ngô
Cung tên bẩm trí giang hồ
Tuổi vừa đôi chín đăng khoa Triều đình.
Nỗi bất bình nhân dân cơ cực
Quyết vì đời ra sức lược thao
Chinh y đã nhuộm máu đào
Mười hai cửa bể sớm chiều xông pha.
Cửa Cờn Môn dựng toà soái lĩnh
Lệnh Hoàng truyền nghiêm chỉnh ba quân
Một lòng vì nước vì dân
Trấn an cửa bể dẹp quân bạo cường.
Quyết mở đường dân an quốc thái
Dựng cơ đồ vạn đại dân sinh
Cho dân được hưởng phúc an lành
Nêu cao khí tiết oai linh để đời.
Nước dẫu cạn công người không cạn
Đá dẫu mòn gương sáng còn soi
Bể Nam thơm mãi muôn đời
Cửa Cờn rộng mở cứu người hữu nhân.
Ngẫm cơ tạo xoay vần sống thác
Tóc xanh rồi đầu bạc sớm mai
Ngẫm câu sinh hóa ở đời
Sinh sao cho đáng nên người mới sinh.
Phật hữu tình từ bi tế độ
Quyết lánh đường có có không không
Dẫu rằng thiên tứ đỉnh chung
Thác rồi không lại hoàn không đó mà.
Chữ tu tỉnh gương nga vằng vặc
Bóng soi người hữu đức hữu nhân
Hay gì đạo tặc tham sân
Nhuộm thơ tam nghiệp nghĩa nhân không còn.
Đức nhân sánh càn khôn vũ trụ
Công ơn người muôn thủa không phai
Nhớ ngày mùng chín, tháng hai
Là ngày sinh Thánh ra đời cứu dân.
Tiết trùng cửu quy thần hạc lánh
Nhớ ơn Người dâng kính hương hoa
Rượu quỳnh rót chén đồ tô
Chúc Hoàng muôn tuổi họa thơ mấy vần.

Bản văn Quan Hoàng Chín đề thơ

Bút pháp tinh anh tửu nhập thần
Hoa khai quả kết vạn gia xuân
Tay tiên đề bút an Thiên hạ
Trăm họ âu ca cổ Thánh thần.
“Vân ủng trùng sơn, sơn ủng vân
Giang tâm như kính thủy vô trần
Bồi hồi độc bộ Tây phong lĩnh
Giao vọng Nam thiên ức cố nhân”.
Ngồi tựa khe suối gẩy cung đàn
Chạnh lòng nhớ tới ban tri loan
Tâm thơ Đỗ Phủ hồn theo gió
Gửi khách Tương Như khúc phượng hoàng.
Thế sự cuộc cờ bày lại xóa
Nhân tình cạn chén mượn hơi men
Hỡi ai! Rượu sớm trà chưa tỉnh
Nặng gánh gươm đàn nợ nước non.
Non sông ghi nhớ người anh kiệt
Cờn hải long lanh nước sóng vàng
Chín bệ có hay lòng sắt đá
Ba ngôi đâu tá tiết chiêu dương.
Soi gươm kim cổ lòng man mác
Phú quý vinh hoa giấc mộng vàng.