Cô Tư Ỷ La

Thông tin cơ bản

Giới thiệu

Cô Tư Ỷ La
là một trong mười hai Cô Sơn Trang phục vụ Mẫu Thượng tại vùng đất Tuyên Quang. Khi Mẫu ngự tại đây, nhân dân đã xây dựng đền thờ Mẫu Ỷ La, do đó Cô Tư, người hầu cận bên Mẫu, cũng được gọi là Cô Tư Ỷ La.
Theo truyền thuyết, Cô Tư sở hữu vẻ đẹp dịu dàng, tài năng vượt trội, điều này khiến Mẫu rất yêu quý và thường cho cô theo hầu bên mình. Chính vì vậy, tại đền Mẫu Ỷ La, Cô Tư Ỷ La được thờ cúng ngay bên cạnh Mẫu Thượng Ngàn.

Thần tích

Hiện nay, thần tích về Cô có nhiều dị bản và quan điểm khác nhau: Cô Tư Ỷ La được xem là một trong những vị Thánh Cô của tứ phủ, đứng thứ tư trong hàng ngũ. Trong dân gian, có nhiều sự tích khác nhau về cô. Một số người cho rằng Cô theo hầu cận bên Chầu Bà Đệ Tứ và được thờ phụng bên cạnh Bà tại đền Chầu Bà. Một số khác lại cho rằng Cô Tư là người hầu cận của Mẫu Thượng Ngàn, hay còn gọi là Mẫu Sơn Trang, nên còn được gọi là Cô Tư Sơn Trang.

Quan điểm trên không phải không có cơ sở, bởi Cô Tư được thờ cùng Chầu Bà là điều có thật, nhưng theo một số nhà tâm linh, Cô Tư này không phải là Cô Tư Ỷ La. Ngược lại, quan điểm cho rằng Cô Tư Ỷ La là Cô Tư Tây Hồ, được thờ tại đình Tứ Liên – Tây Hồ – Hà Nội, cũng đang gây tranh cãi và chưa được xác thực. Các nhà tâm linh vẫn đồng thuận rằng Cô Tư Tây Hồ là một nhân vật khác, không phải Cô Tư Ỷ La. Trong tứ phủ Thánh Cô, Cô Tư Tây Hồ thuộc hàng Địa Phủ, phục vụ cho Mẫu Liễu Hạnh, trong khi Cô Tư Ỷ La lại thuộc hàng Nhạc Phủ, hầu cận bên Mẫu Thượng Ngàn.

Theo các nhà tâm linh, quan điểm chính thống là như sau:

Tương truyền, Cô Tư Ỷ La xuất thân từ thiên đình, là con gái của Đế Thích. Theo lệnh của cha, cô giáng trần và theo hầu Mẫu Ỷ La. Cô là người thông minh, xinh đẹp và dịu dàng, vì vậy được Mẫu Ỷ La yêu quý nhất và thường xuyên cho theo hầu bên cạnh. Do đó, những thần tích về việc cô hiển linh thường gắn liền với những sự kiện hiển linh của Mẫu Ỷ La. Ngày nay, nhiều thần tích về việc Cô Tư Ỷ La hiển linh giúp đỡ dân lành đã dần mai một, không còn rõ ràng, mang tính chất mơ hồ và thần thánh. Người ta chỉ biết rằng địa phương Cô thường hiển linh là đất Tuyên Quang. Để tưởng nhớ Cô, người dân đã lập cung thờ Cô ngay tại đền thờ Mẫu Ỷ La. Trong các giá hầu đồng, Cô ít khi hiển linh, kể cả vào các ngày tiệc Cô hay lễ Mẫu tại đền Ỷ La. Chỉ có một số ít người được chứng kiến Cô ngự đồng và kể lại rằng, khi ngự đồng, Cô mặc áo màu vàng hoặc màu xanh nhạt, đầu cài trâm, tai đeo khuyên vàng. Cô cầm quạt khai vuông và sau đó múa mồi hầu Mẫu.

Thờ phụng

Hiện nay, Cô Tư Ỷ La được người dân thờ phụng bên cạnh Mẫu Thượng Ngàn tại chính cung của Thánh Mẫu trong đền Ỷ La. Đây là một ngôi đền thiêng tọa lạc tại tổ 4, phường Ỷ La, trung tâm thành phố Tuyên Quang. Trong đền, ngoài việc thờ Mẫu Thượng Ngàn và Cô Tư Ỷ La, còn phối thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo Đại Vương. Hiện tại, đền còn lưu giữ nhiều sắc phong từ triều đại nhà Nguyễn.

Lễ Hội Đền Mẫu Ỷ La diễn ra vào tháng 2 và tháng 7 hàng năm. Trong dịp này, người dân sẽ rước tượng Mẫu về đền Thượng và đền Hạ như một biểu hiện của sự gặp gỡ và đoàn tụ gia đình.

Tham khảo

• https://oancotam.com/co-tu-y-la
• https://sieuthidodong.vn/truyen-thuyet-ve-co-tu-y-la-den-co-o-dau-dang-le-the-nao/
• https://tinnguongthomau.com/ban-van-co-tu-y-la/

Theo:Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam