Cô Tám Đồi Chè

Cô Tám Đồi Chè (Nhạc Phủ) – Màu sắc đặc trưng: xanh lá, có nơi lại là tím hoa cà.

Nguồn gốc: Thiếu nữ chuyên trồng và hái búp chè tại vùng Phong Mục, Hà Trung, Thanh Hóa; Phủ/nơi cai quản: Nhạc Phủ, Địa Phủ; Lĩnh vực chính: Ban thảo dược, chữa bệnh cho con người; Trang phục: Xanh lá.

Trong Tứ phủ Thánh Cô, Cô Tám Đồi Chè được biết đến như một vị thánh cô có quyền năng lớn lao, nổi danh với khả năng chữa trị mọi bệnh tật trần gian. Người dân thường cầu khấn cô để xin sức khỏe và bình an cho gia đình và xã hội.

Trên Ba Bông dưới lại Thác Hàn
Ai lên Phong Mục lại sang Đồi Chè
Đền thờ trướng rủ màn che
Có Tiên Cô Tám hái chè trên non

Cô Tám Đồi Chè

Thần tích Cô Tám Đồi Chè

Hiện nay, thông tin về thân thế của Cô Tám Đồi Chè rất hạn chế. Theo một số truyền thuyết, Cô Tám là tiên cô giáng trần cùng thời với Cô Bơ Thác Hàn, có huyền tích riêng biệt và không liên quan đến Chầu Bát. Cô thuộc Nhạc Phủ, không phải Địa Phủ như nhiều người vẫn nhầm lẫn. Thân thế của Cô chủ yếu dựa vào truyền thuyết, nhưng đa phần đều đồng thuận rằng Cô Tám Đồi Chè ra đời dưới triều đại vua Lê Thái Tổ trong thời kỳ khởi nghĩa, cùng thời với Cô Bơ Thác Hàn. Cô Tám là một thiếu nữ chăm chỉ trồng hái búp chè tại vùng Phong Mục, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Trong cuộc sống, cô được biết đến là một người con gái đảm đang, tần tảo, thường hái búp chè xanh trên đồi để làm thuốc chữa bệnh, vì thế được nhân dân yêu mến và tôn kính với danh hiệu Cô Tám Đồi Chè.

Tại đây, cô cũng đã tham gia vào cuộc khởi nghĩa và đóng góp lớn lao trong việc đánh đuổi giặc ngoại xâm. Sau khi trở về tiên giới, cô được phong chức và lập đền thờ. Đồng thời, cô được giao nhiệm vụ trấn giữ một bên sông Đò Lèn, Phong Mục. Tại nơi đây, những lúc rảnh rỗi, cô thường dạo chơi khắp vùng Hà Trung, Thanh Hóa, có khi cô hiện hình trên dòng sông Mã cùng con thuyền độc mộc, ngắm cảnh dọc bờ sông.

Đền thờ Cô Tám Đồi Chè

Đền chính thờ Cô Tám Đồi Chè tọa lạc tại đất Phong Mục, huyện Hà Trung. Ngoài ra, tại xã Hà Thượng, Đại Từ, Thái Nguyên cũng có một đền thờ vọng Cô Tám. Đền Cô ở đây trước kia rất lụp sụp, nhưng hiện nay nhờ sự ủng hộ từ nhiều tấm lòng hảo tâm, đền đã trở nên khang trang và sạch đẹp. Cô Tám cũng được phối thờ tại một số đền khác, nhưng không nhiều.

Đền thờ Cô Tám Đồi Chè có bốn cung thờ chính. Cung ngoài cùng thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, cung bên trong thờ Ngũ Vị Tôn Quan, cung tiếp theo thờ bà Chúa Sơn Trang. Cung chính ở giữa thờ Cô Tám với tượng cô được đặt trang nghiêm trong khám thờ gỗ sơn son thiếc vàng, có màn phủ che bên ngoài. Để đi lễ đền Cô Tám Đồi Chè, du khách có thể kết hợp tham quan đền Mẫu Thoải, đền Hàn và đền Cô Bơ, vì cả ba ngôi đền thiêng này đều nằm trong cùng một khu vực thuộc ngã ba đê Tả sông Lèn.

Ngày khánh tiệc Cô Tám Đồi Chè

Tiệc Cô Tám Đồi Chè được tổ chức vào ngày 26 tháng 6 âm lịch.

Hầu giá Cô Tám Đồi Chè

Trong Tứ Phủ Thánh Cô, Cô Tám Đồi Chè rất hiếm khi ngự đồng. Chỉ khi nào có người sát căn, sát vía cô hoặc vào dịp hầu đón tiệc Cô Tám Đồi Chè tại các đền ở vùng Thanh Hóa thì cô mới về.

Khi ngự đồng, Cô Tám Đồi Chè thường mặc áo xanh lá và quần đen (có nơi là áo tím hoa cà). Cô thực hiện lễ khai quang rồi múa mồi, tiếp theo là múa tay tiên với các điệu như người đi hái chè trên non.

Bản văn Cô Tám Đồi Chè

Trên Ba Bông dưới lại Thác Hàn

Ai lên Phong Mục lại sang Đồi Chè

Đền thờ trướng rủ màn che

Có Tiên Cô Tám hái chè trên non

Lắng nghe chim hót véo von

Có Tiên Cô Tám hái chè non trên ngàn

Lá chè làm thuốc làm thang

Búp chè trị bệnh trần gian cô cứu người

Khô cằn cô lại cho tươi

Tay cô vun xới cho đời nở hoa

Đầu non thỏ lặn ác tà

Lẵng hoa cô quảy đường xa đi về

Gập ghềnh trăm suối ngàn khe

Thác Hàn, Phong Mục lối về Đền Cô

Đồi Chè, cây thị nhấp nhô

Lối sang Cẩm Thủy lối vô Đò Lèn

Minh Tân phố Đò Lèn tên đặt

Phủ Hà Trung thuộc đất Thanh Hoa

Có Cô Tám Thượng hay là

Nơi gần kính trọng nơi xa lai hàng

Chốn đền Hàn cô vào khâm mệnh

Mẫu ban quyền cô được quản cai

Vào ra áo thắm thơ bài

Tay đeo vòng bạc chân hài thêu hoa

Giọng mường giọng mán reo ca

Líu lô giọng thổ ngân nga giọng mèo

Rừng già nước chảy suối reo

Cây xanh rẽ lối đường đèo quanh co

Bốn mùa ngọan cảnh ngao du

Khi chơi Thiên Bản, Đông Phù, Giáp Ba

Có phen Cô nhớ quê nhà

Đò Lèn Phong Mục thượng tòa quỳ tâu

Ngự thuyền rồng dạo chơi thủy đạo

Đua tiếng hò tiêng sáo xênh xang

Khi vui bắt bướm gảy đàn

Mặt trời đương lặn nắng vàng nhạt phai

Bên mình túi vóc dao quai

Lược cài trâm giắt tóc mai dịu dàng

Thỉnh cô chứng giáng đàn tràng

Khuông phù đệ tử an khang thọ trường!