Cô Bảy Kim Giao

Cô Bảy Kim Giao – Cô Bảy Tân La (Nhạc Phủ) – Màu sắc đại diện: màu tím hoặc chàm xanh.

Danh hiệu: Cô Bảy Mỏ Bạch – Cô Bảy Tân La; Phủ/ nơi cai quản: Nhạc Phủ; Hầu Cận: Chầu Bảy Kim Giao; Trang phục: lam, chàm, tím.

Cô Bảy Tân La, còn được biết đến với tên gọi Cô Bảy Kim Giao hoặc Cô Bảy Mỏ Bạch, là một vị thánh cô trong hệ thống Tứ phủ Thánh Cô. Theo một số truyền thuyết, cô là người luôn kề cận bên Chầu Bảy, do đó được gọi là Cô Bảy Kim Giao, hay còn có tên khác là Cô Bảy Tân La khi cô phục vụ Chầu Bảy tại đền Tân La.

Thỉnh mời Cô Bảy Kim Giao
Đêm đêm cô mắc võng đào họa ca
Đền thờ rừng núi bao la
Đầu non thác đổ xa xa hổ gầm.

Cung thờ Cô Bảy hay Cô Bảy Tân La, Cô Bảy Kim Giao, Cô Bảy Mỏ Bạch

Thần tích Cô Bảy Tân La, Cô Bảy Kim Giao, Cô Bảy Mỏ Bạch

Cô Bảy Kim Giao là một tiên cô xuất thân từ vùng Kim Giao, Mỏ Bạch, Thái Nguyên. Một số tài liệu cho rằng cô thuộc dân tộc Mọi. Tuy nhiên, trong danh sách các dân tộc Việt Nam không ghi nhận dân tộc Mọi, do đó có khả năng Cô là người Nùng.

Hiện tại, không có tài liệu nào ghi chép rõ ràng về thần tích của Cô, chỉ biết rằng cô đã góp công giúp đỡ người dân Mọi trong việc trồng trọt và chăn nuôi, cũng như trong cuộc kháng chiến chống lại quân xâm lược phương Bắc, nhưng thời gian cụ thể thì không được xác định.

Do đó, theo một số tài liệu, Cô Bảy chính xác là Cô Bảy Kim Giao hay Cô Bảy Tân La (người hầu cận Chầu Bảy Kim Giao), chứ không phải là Cô Bảy Tân An (người hầu cận Ông Bảy Bảo Hà) như một số người vẫn lầm tưởng. Có một truyền thuyết kể rằng, đêm đêm cô thường hội họp cùng các bạn tiên, mắc võng đào giữa hai cây kim giao và cùng nhau đàn hát.

Đền thờ Cô Bảy Tân La, Cô Bảy Kim Giao

Cô Bảy Kim Giao không có đền thờ riêng, mà thường được thờ tại điện gần Ban Thánh Mẫu Chầu Bảy tại đền Mỏ Bạch ở Kim Giao, Mỏ Bạch, thành phố Thái Nguyên. Đền này là nơi thờ chính của Chầu Bảy và Cô Bảy. Đền Mỏ Bạch cũng là nơi thờ danh tướng Dương Tự Minh – người đã có công dẹp giặc ngoại xâm, giữ gìn bờ cõi phía Bắc của Tổ quốc dưới triều đại nhà Lý. Ngoài ra, đền còn thờ Thánh Mẫu Chầu Bảy, người đã dạy dân trồng lúa nước, trồng dâu nuôi tằm, dệt vải và chăn nuôi.

Đền Mỏ Bạch

Hiện tại, Cô Bảy vẫn được thờ làm cô bản đền tại chính cung Đền Kim Giao (Thanh Liên, Mỏ Bạch, Thái Nguyên) và còn tại đền Tân La (Dốc Lã, Bảo Khê, Hưng Yên).

Khánh tiệc Cô Bảy Tân La, Cô Bảy Kim Giao, Cô Bảy Mỏ Bạch

Ngày 21 tháng 07 âm lịch là ngày tiệc của Chầu Bảy Kim Giao và Tiệc Cô Bảy Kim Giao (Cô Bảy Tân La).

Hầu giá Cô Bảy Tân La, Cô Bảy Kim Giao, Cô Bảy Mỏ Bạch

Trong hội đồng Thánh Cô, Cô Bảy Kim Giao là một trong những cô ít khi ngự đồng, có thể nói là hầu như không thấy. Do đó, việc mô tả y phục và cung cách hầu giá của Cô Bảy là điều khá khó khăn. Theo phỏng đoán của người viết, Cô Bảy Kim Giao có thể mặc áo tím hoặc chàm xanh, cô ngự đồng khai cuông rồi múa mồi. Khi hầu tráng mạn đến giá Cô Bảy Kim Giao, thường có văn hát rằng:

“Thỉnh mời Cô Bảy Kim Giao
Đêm đêm cô mắc võng đào hòa ca
Đền thờ rừng núi bao xa
Đầu non thác đổ xa xa hổ gầm…”

Hay khi nói đến tích cô được thờ tại Tân La cũng có văn rằng:

“Thỉnh mời Cô Bảy Tiên La
Đêm ngày hầu cận bơ tòa Mẫu Vương…”

Bản văn Cô Bảy Tân La, Cô Bảy Kim Giao, Cô Bảy Mỏ Bạch

Tháng bảy trảy hội tiên la
Nhớ ngày hội lễ tiên la con về
Dù cho công việc bộn bề
Mồng mười con rước cô về dâng hương
Cô Bảy giá ngự tiên la
Là tiên giáng thế mở đường cứu dân
Cô hầu cận Mẫu tiên la
Mẫu cùng Trưng Trắc dẹp quân bạo tàn
Anh linh dẹp giặc đã tan
Chữa lành dịch tả cứu người binh lính
Thương dân cô bảy hiện hình
Ác sát xiêm trắng hiển linh cứu đời
Xưa kia hầu cận mẫu tiên la
Phù đời cứu thế tế độ trần gian
Biển khơi cho tới non ngàn
Ra tay cứu độ trần gian
Khổ đau cô đã chở che
Tâm tành khấn vái cô nghe cô phuf
Ơn cô ghi nhớ ngàn thu
Giang sơn ghi nhớ kẻ thù khiếp kinh
Phép tiên biến hoá tài tình
Bao lần cứu giúp giáng sinh cõi trần
Cô Bảy cứu nước độ dân
Bách gia trăm họ xa gần ơn sâu
Bể dâu biến đổi mặc dầu
Uy linh Cô Bảy nơi đâu cũng thờ.