Chúa Đệ Tam Lâm Thao

Thông tin cơ bản

Chúa Lâm Thao là ai?

Chúa Đệ Tam Lâm Thao được biết đến như một vị chúa bói linh thiêng, là điểm tựa cho những ai cầu khấn xin lộc trong việc bói toán. Hàng năm, vào các dịp lễ hội, hàng ngàn du khách từ khắp nơi đổ về Đền Chúa Lâm Thao tại Phú Thọ để dâng tâm thành và chiêm bái.

Sự tích Chúa Lâm Thao

Chúa Lâm Thao, hay còn gọi là Bà Chúa Ót, là vị trí cuối cùng trong Tam Vị Chúa Mường. Tên gọi “Ót” xuất phát từ việc bà được thỉnh cuối cùng, mang nghĩa “út” trong tiếng địa phương.

Truyền thuyết kể rằng, Bà là con gái của vua Hùng Vương thứ 17. Dù bị hỏng một bên mắt, bà lại vô cùng thông minh, tài giỏi và có tấm lòng nhân ái. Bà có khả năng bói toán và bốc thuốc cứu người, được vua cha tin tưởng giao phó việc lo quân nhu, lương thực trong các cuộc chiến. Với tinh thần yêu nước và thương dân, bà đã đi khắp nơi, sử dụng tài năng của mình để cứu giúp mọi người. Chúa Đệ Tam Lâm Thao cũng là người có lòng mộ đạo, thường xuyên ăn chay niệm phật, cầu nguyện cho quốc thái dân an.

Thời gian khánh tiệc Chúa Lâm Thao

Ngày tiệc của Chúa Lâm Thao được truyền tụng là vào ngày 25 tháng 12 âm lịch.

Hầu giá Chúa Lâm Thao

Giống như Chúa Nguyệt Hồ, Bà Chúa Lâm Thao cũng thường xuyên ngự giá. Trong Tam Vị Chúa Mường, khi dâng đàn Chúa Bói, mỗi vị sẽ chứng tòa khác nhau.

Khi thỉnh Chúa Lâm Thao, Bà sẽ về chứng tòa Đệ Tam với màu trắng. Khi về đồng, bà mặc áo trắng, vấn khăn trắng. Tùy theo từng nơi, có nơi người hầu đồng sẽ múa mồi, nhưng có nơi chỉ cần dùng quạt khai quang.

Dâng lễ đền chúa Đệ Tam Lâm Thao

Để thể hiện lòng thành kính, các con hương thường dâng những lễ vật đẹp nhất, cầu kỳ nhất lên Chúa Bà.

Các lễ vật khi đến đền Chúa Lâm Thao nên bao gồm một bó hoa, một đĩa trái cây đa dạng, một chai rượu nhỏ, một đĩa trầu cau, giấy tiền và cánh sớ.

Sau khi dâng lễ vật lên ban thờ thánh, bạn cần chờ cho đến khi hết một tuần hương rồi mới hạ lễ. Riêng cánh sớ và giấy tiền thì đem đi hóa tại nơi hóa sớ của đền.

Bản văn

Bản văn chúa Lâm Thao số 1

(Bản văn này dùng để hát khi hầu giá chúa)

Cao Mại quê nhà Lâm Thao…Cao mại quê nhà.Anh linh trắc giáng Chúa Bà Đệ TamĐất hùng vương phi phương sáng tỏCải phầm trần ai dễ ai hayLâm thao lịch sử ai tày…Cù lao dưỡng dục đêm ngày nâng niuGiá chắt chiu khăn vàng trát ngọcĐáng nên tài quốc sắc tiên hươngMá đào vẻ hạnh phi phương…Giá so tổng tử tề lương khôn bìthủa nghi gia còn đương chau chuốtBỗng hoa hài trở gói về tiênHay đâu nguyệt chữa thủy nguyền….Chồi thông phơi phới lá huyên dãi dầuChốn quỳnh lâu là nơi trang xuyếnCửa trang đài để nhện tung tăngMấy toà mây đá vân lăng…Nơi non cá xương vang lừng thuyền quyênChốn cửu tuyền mênh mông bỡ ngỡAi đâu ngờ chúa giở gói tiênSớm khuya hầu cận ngai rồngAi trên được sắc vua phong thẻ vàngChúa lâm thao chính ngôi công chúaVâng lệnh sai bái tạ trước sânRa uy ra vũ đằng vân..Dạo chơi quán sở lầu tần tiêu daoNgày tử được ban cho huệ diệuSắc vua phong hòa diệu nữ vươngCó phen chơi cảnh đồi ngangDâng nhang ….lễ Mẫu tam tòaTiêu thiều nhã nhạc hát ca vang lừngCát nhật lương thời loạn giá từ trung…Lệnh sai thập nhị tiên nàngKhăn điều áo thắm dịu dàng bước raCô nàng cả dân bông dâng hoaNàng đôi tươi tốt, nàng ba dịu hiềnCô nang tư dạo cảnh hồ tiên…Đăng ai thấp thoáng bên lầuSong đăng tiên chúa múa hầu Mẫu VươngNhác trông xa sáng tựa hào quangSong đăng Chúa múa dịu dàng khoan thaiLưng đai giọt ngắn giọt dài…Đêm đêm đốt đuốc soi rừngNghe ba tiếng hú thú rừng gọi nhauĐuốc ai sáng tỏ bên nonMột bầu xuân sắc tốt tươi rườm ràTrên ngàn xanh lắm quả nhiều hoa…Hài hoa dạo gót lên nonTrên ngàn chim hót véo vonSuối sâu cá lội tung tăngĐồi núi bao la sương mờ nhạt nhòaThương thanh đồng loan giá về đâyTrên ngàn gió cuốn rung câyCất cao tiếng hát hòa vang câu caLâm Thao Cao Mại quê nhàAnh linh trắc giáng Chúa Bà Đệ TamQuyền hành cai quản sơn trang…Sơn lâm các động xa gần làm tôiAnh linh lừng lẫy núi đồi…Nữ trung oanh kiệt toàn tài kiếm cungTuân lệnh sai thiên đình sắc chỉChúa giáng trần diệt lũ tà kinh.Chúa sai vạn vạn binh hùng…Gần xa đâu đó dốc lòng làm tôiChúa đi khắp bốn phương trời…Trung linh thần nữ đền thờ chí công.Hùng Vương thánh tổ lạc hồngSớm khuya chầu chực ngai rồng vào ra.Ngắm xem khắp hết gần xa…Một lòng mộ đạo nhất tâmQuy y Phật Tổ thần thông nhiệm màu.Dù ai hiếu đạo kêu cầuXe loan Thánh Giá…Hồi Cung

Bản văn Chúa Lâm Thao số 2

Bản văn này dùng để hát thờ vào ngày tiệc của Bà ( 25/12 âm lịch )

Lâm Thao Cao Mại quê nhàAnh linh trắc giáng Chúa Bà Đệ Tam.Quyền hành cai quản sơn trangSơn lâm các động xa gần làm tôi.Anh linh lừng lẫy núi đồiNữ trung oanh kiệt toàn tài kiếm cung.Tuân lệnh sai thiên đình sắc chỉChúa giáng trần diệt lũ tà kinh.Chúa sai vạn vạn binh hùngGần xa đâu đó dốc lòng không sai.Chúa đi khắp bốn phương trờiTrung linh thần nữ đền thờ chí công.Hùng Vương thánh tổ lạc hồngSớm khuya chầu chực ngai rồng vào ra.Ngắm xem khắp hết gần xaVào chùa Hương Tích Phật Bà Quan Âm.Một lòng mộ đạo nhất tâmQuy y Phật Tổ thần thông nhiệm màu.Dù ai hiếu đạo kêu cầuNhang đăng khấn nguyện hương hoa cúng dàng.Phép tiên Chúa giáng một khiCứu dân độ thế tức thì tan không.Dạo chơi nam bắc tây đôngLầu son phủ tía đền rồng vào ra.Chúa vào cửa Mẫu tâu quaLạng Sơn Bắc Lệ lại ra phủ Hòn.​

Đền Lâm Thao

Đền thờ Chúa Lâm Thao tọa lạc tại Cao Mại, Lâm Thao, Việt Trì, Phú Thọ. Đây từng là kho lương mà bà cai quản trong quá khứ. Ngôi đền nhỏ bé này vẫn giữ được những nét cổ kính và linh thiêng.

Đền có kiến trúc cổ xưa, giản dị với ba gian thờ chính.

• Gian ngoài cùng có ba ban thờ: ban giữa là ban Công Đồng, bên trái thờ các vị nhà Trần gồm Đức Ông và hai Vương Cô, bên phải là ban thờ Chúa Sơn Trang và Chúa Thác Bờ.
• Gian giữa là ban thờ vọng vào cung cấm của Chúa, nơi các con hương dâng lễ và cầu khấn.
• Gian cuối cùng là cung Cấm, thờ theo lối lầu son gác tía. Tượng Chúa ngồi trong cung ngang hàng với phò mã, bên dưới là tượng Chúa lớn hơn do các con hương thành tâm dâng tiến. Cung cấm của Chúa được trang trí lộng lẫy, sơn son thiếp vàng và thường được khóa kín, không cho phép con hương tùy tiện vào đây.

Hội đền Chúa Lâm Thao diễn ra từ ngày mùng 3 đến ngày mùng 6 tháng Giêng. Theo truyền thống, ngày mùng 3 sẽ tổ chức lễ mộc dục, ngày mùng 4 rước Chúa cùng phò mã đi tham quan thị trấn và sang đền thờ người con trai cả. Đến ngày mùng 6, lại rước Chúa cùng phò mã trở về bản đền. Vào ngày 10 tháng 3, ngày giỗ tổ Hùng Vương, Chúa sẽ được rước sang đền Hùng.

Theo:Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam