Chúa Bà Đệ Nhất Tây Thiên (Tây Thiên Quốc Mẫu)

Thông tin cơ bản

Chúa Đệ Nhất Tây Thiên là ai?

Chúa Đệ Nhất Tây Thiên là vị chúa bà đứng đầu trong Tam vị Chúa Mường, được người dân tôn kính với danh xưng Chúa Thượng. Bà đã giáng sinh và cứu độ trong thời kỳ Hùng Vương.

“Thỉnh mời Quốc Mẫu Tiên Nương
Hoàng phi đệ thất Hùng Vương trị vì
Cổ triều Đinh, Lý, Trần, Lê
Sắc phong thượng đẳng hiệu đề tối linh
Tây Thiên, Tam Đảo địa linh
Thạch Bàn, Chúa ngự cảnh thanh nhiệm mầu”

Chúa Đệ Nhất Tây Thiên, còn được biết đến với tên gọi Quốc Mẫu Tây Thiên, là một trong những vị chúa bà được người dân kính trọng, mặc dù không thuộc Tứ phủ nhưng vẫn được thờ cúng trong hệ thống thần linh của Tứ phủ. Bà nổi tiếng với khả năng bói toán và ban lộc cho những người cầu khấn.

Trong dân gian, có rất nhiều dị bản về sự tích của Quốc Mẫu Tây Thiên, trong đó nổi bật là hai bản ghi chép tương đối chính xác. Một bản được lưu giữ trong ngọc phả tại đền Tây Thiên, được viết bằng chữ Hán vào năm Khải Định thứ 2 (1917), và một truyền thuyết khác được truyền miệng tại xã Đại Đình, nơi có đền thờ Mẫu sinh và Mẫu hóa.

Sự tích Chúa Đệ Nhất Tây Thiên

Bản ghi chép tại đền Tây Thiên cho biết:

Về sự tích của Chúa Đệ Nhất Tây Thiên, trong dân gian vẫn lưu truyền câu chuyện rằng vào thời Hùng Chiêu Vương, tại đạo Sơn Tây có một ông hào trưởng họ Linh (hoặc Lăng) nổi tiếng đức độ. Phu nhân của ông, bà Đào Thị Liễu, đã tứ tuần mà chưa có con, khiến ông lo lắng không có người nối dõi. Một đêm thanh tĩnh, bà nằm mộng thấy mình lên núi Tam Đảo chiêm bái thánh thần, xung quanh bà xuất hiện những đám mây lành năm sắc và các tiên cô ca hát rộn ràng, múa điệu Nghê Thường. Ít lâu sau, bà có thai và sau mười bốn tháng, hạ sinh một cô con gái xinh đẹp, tên là Linh Thị Tiêu. Là tiểu thư khuê cát, nàng được cha cho học hành, văn chương thông thạo, cầm kỳ thi họa xuất sắc, và lớn lên với tài năng quân sự nổi bật.

Định mệnh đã đưa Hùng Chiêu Vương gặp gỡ nàng trên núi Tam Đảo, và chỉ sau một lần gặp gỡ, tình yêu giữa họ đã nảy nở. Nàng được vua sắc phong làm chính phi. Tuy nhiên, không lâu sau, bờ cõi bị ác tặc quấy nhiễu, vua Hùng đã phát lệnh tìm kiếm hiền tài giúp nước. Nàng, với lòng yêu nước, đã quyết định trở về quê chiêu binh, cởi bỏ phụng bào, khoác giáp tướng tham gia trận mạc. Nhờ tài thao lược xuất sắc và sự phù trợ của các tiên thánh, nàng đã giành được nhiều chiến thắng lớn, và vua đã phong tặng danh hiệu Tam Đảo Sơn Trụ Quốc Mẫu Đại Vương.

Từ đó, Hùng Chiêu Vương càng thêm yêu mến người con gái vừa xinh đẹp lại tài giỏi ấy, mong muốn được bên nàng trọn đời. Nhưng theo thiên ý, một ngày nọ, bên cung của Thị Tiêu xuất hiện những đám mây ngũ sắc, nàng biết rằng sứ mệnh của mình đã hoàn thành và phải trở về Thiên Cung. Nàng bước vào áng mây và trở về trời, mối tình giữa người và tiên cũng khép lại. Vua đã phong tặng nàng danh hiệu Tam Đảo Sơn Trụ Quốc Mẫu Đại Vương Đệ Nhất Thượng Đẳng Phúc Thần. Dân chúng tôn vinh bà là Chúa Mường Đệ Nhất ngự trên sơn trang.

Sự tích ghi chép tại đền Tây Thiên

Vào thời Vua Hùng trị vì, tại Đông Lộ có một trưởng ông họ Lăng gần 40 tuổi và trưởng bà họ Đào hơn 40 tuổi mà chưa có con. Một đêm, họ nằm mộng và được đưa đi du ngoạn Tam Đảo, đến chùa Tây Thiên cầu con. Khoảng ngoài canh ba, bà Đào thấy mây ngũ sắc hiện lên trong chùa, có 7, 8 người mặc áo đẹp đẽ, người ca hát, người nhảy múa, người gảy đàn, ngâm thơ. Khi tỉnh dậy, bà biết đây là điềm lành. Đúng như vậy, bà có thai và phải đến 14 tháng sau mới hạ sinh một bé gái vào ngày mùng 10 tháng 5 năm Giáp Thân, đặt tên là Tiêu. Cô bé lớn lên xinh đẹp, mặt mày sáng sủa, tính nết thùy mị, từ nhỏ đã hiểu âm luật và đến tuổi 11-12 đã biết võ nghệ, binh thư. Đến 20 tuổi, nàng đã trở thành một nữ anh hùng, hào kiệt bậc nhất.

Thời điểm này, giặc phương Bắc xâm lăng, dân tình hoang mang, lo sợ. Vua Hùng ngay lập tức sai người đi tìm kiếm nhân tài giúp vua đánh giặc. Khi nghe tin cầu, nàng đã đứng ra tổ chức, kêu gọi những thanh niên khỏe mạnh trong vùng. Tất cả đã quy tụ được 3000 tướng sĩ tại Phong Châu, Việt Trì để yết kiến Hùng Vương.

Hùng Vương thấy nàng là một vị anh hùng tài năng, liền giao cho nàng chỉ huy 10 vạn tinh binh và 3000 kỵ binh đi đánh giặc. Quân giặc đại bại, nàng cùng các binh sĩ trở về kinh thành trong niềm vui khải hoàn. Nhà vua rất vui mừng và phong tặng nàng danh hiệu “Tam Đảo Sơn Trụ Quốc Mẫu Đại Vương”. Một ngày đẹp trời, bỗng có đám mây ngũ sắc hạ xuống đền Tây Thiên, sứ giả xuất hiện và rước nàng về trời. Ngày đó đúng vào ngày 15/2. Người dân thấy sự việc này bèn tâu vua, Vua Hùng Vương liền truyền lệnh phong nàng là “Tam Đảo Sơn Trụ Quốc Mẫu Đại Vương Đệ Nhất Thượng Đẳng Thần”.

Ngày lễ kỷ niệm của Chúa Đệ Nhất Tây Thiên được tổ chức vào ngày 10/5 âm lịch, được cho là ngày Chúa giáng hạ phàm trần. Lễ hội Chúa Đệ Nhất Tây Thiên diễn ra vào dịp này, và theo truyền thuyết, đây là ngày Chúa giáng hạ trần thế. Vì vậy, trong ngày này, người dân thường tổ chức rước kiệu và làm lễ khấn Chúa bà một cách long trọng.

Theo:Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam