Chầu Đệ Tam Thoải Phủ

Chầu Đệ Tam (Thoải Phủ) – Danh hiệu: Thủy Điện Công Chúa – Màu sắc đại diện: màu trắng.

Nguồn gốc: Thủy Tinh Công Chúa, con gái của Vua Cha Thoải Phủ;

Phủ nơi cai quản: Thủy Phủ;

Hầu cận: Mẫu Đệ Tam Thoải Phủ;

Lĩnh vực chính: Khâm sai tra xét, ban thuốc thang, lộc tài;

Trang phục: Mặc áo màu trắng, cầm quạt khai quang.

Chầu Đệ Tam (Thoải Phủ)

Chầu Đệ Tam Thoải Phủ, còn được biết đến với danh xưng Chầu Đệ Tam, là một trong những vị Chầu Bà trong hàng Tứ Phủ Chầu Bà.

“Hội đồng ba phủ nghiêm quân
Đệ Tam Chầu Thoải thanh tân hay là
Tóc mây rẽ mái mượt mà
Lưng ong mắt phượng da ngà điểm trang”

Thần tích Chầu Đệ Tam

Tương truyền, Chầu Đệ Tam là Thủy Tinh Tiên Nữ, được tôn xưng là Lân Nữ Công Chúa, là con gái của vua Thủy Tề dưới chốn Long Cung. Bà có quyền cai quản các tiên nữ tại Thủy Phủ. Một số truyền thuyết khác lại cho rằng Chầu Đệ Tam là con gái của Lạc Long Quân, mang danh hiệu Thủy Tinh Động Đình Ngọc Nữ Tam Giang Công Chúa, nhưng câu chuyện này không được phổ biến rộng rãi. Thực tế, người ta thường công nhận Chầu Đệ Tam là con của Vua Long Vương Bát Hải Động Đình hơn.

Hơn nữa, nhiều vùng còn quan niệm rằng Chầu Đệ Tam là hóa thân của Mẫu Đệ Tam, là người hầu cận bên Mẫu Thoải, dẫn đến một số nơi xem Chầu là hóa thân của Mẫu Đệ Tam. Dẫu vậy, điều này không hoàn toàn hợp lý, bởi Mẫu Đệ Tam và Chầu Đệ Tam là hai vị khác nhau.

Chầu Đệ Tam được coi là một thiên thần, không giáng trần như nhân thần, vì vậy thần tích về Chầu không rõ ràng và không có ghi chép cụ thể nào. Người ta còn nghe rằng Chầu vốn nghiêm nghị, có phần hách danh, và rất công chính; không phải lúc nào cũng tươi vui, rộn rã.

Đền thờ Chầu Đệ Tam

Chầu Đệ Tam thường được thờ tại các cửa sông, cửa biển, nơi có đền thờ Mẫu Thoải. Trong số đó, đền Hàn Sơn (xã Hàn Sơn, huyện Hà Trung, Thanh Hóa) là ngôi đền thờ Chầu Đệ Tam nổi tiếng nhất.

Tại Phủ Dầy cũng có thờ tự Chầu Đệ Tam trong ban thờ Tứ Phủ Chầu Bà.

Ngày khánh tiệc Chầu Đệ Tam

Ngày chính tiệc Chầu Đệ Tam tại đền Hàn Sơn được tổ chức vào ngày 12/6 âm lịch.

Hầu giá Chầu Đệ Tam

Chầu Đệ Tam thường ít khi giáng ngự về đồng nhất, hoặc khi chầu ngự tại các ngôi đền thờ các vị thánh Thoải Phủ, hoặc tại chính đền thờ Mẫu Thoải. Các thanh đồng có căn Chầu Đệ Tam khi loan giá thường mặc trang phục áo màu trắng, đội khăn trắng, cầm quạt trắng khai quang. Khi hát văn, các cung văn vẫn thường sử dụng bản văn của Mẫu Thoải để dâng văn chầu. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng nên sử dụng bản văn riêng của Chầu.

Khi hầu giá Chầu Đệ Tam, các cung văn thường dâng văn trích đoạn từ văn Mẫu Thoải, bên cạnh đó còn có các bản văn sau:

Bản văn Chầu Đệ Tam thứ nhất

Chúa từ buổi giãi dầu sương tuyết
Đày non xanh bóng nguyệt hắt hiu
Thẩn thơ nắng sớm mưa chiều
Tiếng chim khắc khoải như khêu mạch sầu

Tưởng nông nỗi dòng châu lã chã
Trách ai làm hai ngả chia li
Từ nay mỗi độ xuân về
Cầu ô lỡ nhịp sông khuya vắng thuyền

Bứt dứt nhẽ thung huyên nghĩa cả
Tấm thân này có sá chi đâu
Lẽ nào nát ngọc trẩm châu
Vùi hoa dập liễu bởi câu tam tòng
Xót vì nỗi má hồng bội bạc
Âu cũng đành bèo dạt mây trôi
Sức này há kể chi ai
Lòng trinh chuyển động đất trời chứng minh.

Bản văn Chầu Đệ Tam thứ hai

Xuân qua ba tiết tháng hè
Thu rồi đông đến mây che thanh nhàn
Mừng giầu mừng thịnh mừng sang
Phú lại mừng quý quan sang mừng giầu
Làm tôi Chầu độ sống lâu
Phơ phơ tóc bạc trên đầu bằng bông
Trứng rồng lại nở ra rồng
Hạt thông lại nẩy chồi thông rườm rà
Bốn phương phẳng lặng can qua
Dân an quốc thái xướng ca chơi bời
Quân thần phải đạo chúa tôi
Trên thuận lòng trời dưới thuận long dân
Hội đồng ba phủ nghiêm quân
Đệ tam chầu thoải thanh tân hay là
Tóc mây rẽ mái mượt mà
Lưng ong mắt phượng da ngà điểm trang
Tay đàn tang tính tình tang
Miệng cười hoa nở ai đang hầu Chầu
Muôn dân thiên hạ cúi đầu
Quyền Chầu cai quản bộ hầu nàng tiên
Rong chơi cửa phủ cửa đền
Vâng lệnh Mẫu truyền giáng phúc trừ tai
Ơn trên tiếp lộc ban tài
Độ cho già trẻ gái trai yên lành
Khi vui trống phách rập rình
Đỉnh đang thơ phú tính tình giao ca
Thơ thơ phú phú ngâm nga
Cung năm dịp bẩy cung ba dịp mười
Thơ dâng đã bốn câu rồi
Lạy bà bảo hộ tiểu tôi an lành
Chậu nước trong xin bà tẩy điện
Vuông nhiều điều còn vẹn liêm phong
Xin bà đại xá cho đồng
Kẻo còn nhầm lỗi kẻo còn dại ngây
Chúa tiên khéo miệng khéo tay
Miệng thời tấu đối tay may vóc rồng
Xách đầy theo Mẫu vô cung
Dệt tấm vóc rồng tiến đức vua cha
Lộc tài Chầu mới ban ra
Bổng lộc cho lắm lại nhiều hơn xưa
Đồng con hương khói phụng thờ
Ba mươi mồng một mười tư hôm rằm
Chữ rằng Thánh giáng lưu ân
Chầu bà ban lộc thiên xuân thọ trường!