Chầu Chín Cửu Tỉnh

Chầu Chín Cửu Tỉnh – Màu sắc biểu trưng: màu đỏ (tại một số nơi là màu hồng)

Danh hiệu: Chầu Cửu – Chầu Chín Giếng; Phủ/ nơi quản lý: Thiên Phủ; Hầu cận: Mẫu Cửu Trùng Thiên, Mẫu Liễu Hạnh; Lĩnh vực chính: Hầu cận bên Mẫu Liễu Hạnh (hoặc Mẫu Cửu Trùng Thiên), cai quản chín mạch giếng thiêng của Thanh Hóa; Trang phục/Màu sắc: Đỏ, hồng

Chầu Chín Cửu Tỉnh là một trong những thánh chầu quyền lực trong hàng Tứ Phủ Thánh Chầu, vốn là dòng tiên nữ từ Thiên Đình, đã giáng hạ xuống đất Bỉm Sơn, Thanh Hóa để cứu giúp nhân dân.

“Dâng văn Chầu Cửu xứ Thanh
Anh linh hiển hách quyền hành gần xa.
Đồi Ngang hầu cận Mẫu Bà
Sòng Sơn – Phố Cát thực là trang nghiêm.
Dung nghi tính hạnh thảo hiền
Khăn điều áo thắm dịu hiền thanh tân.”

“Ngôi cao vâng lệnh cửu trùng
Nghe lời triệu thỉnh giáng đồng chứng tri
Thần thông biến hóa nương gió cưỡi mây
Dạo bốn phương nam bắc đông tây”

Thần tích Chầu Chín Cửu Tỉnh

Chầu Chín Cửu Tỉnh, với nguồn gốc từ dòng tiên nữ trên Thiên Đình, do đó các thần tích về chầu chưa được rõ ràng và đầy đủ. Chỉ biết rằng chầu đã giáng sinh tại đất Bỉm Sơn, Thanh Hóa để cứu dân độ thế. Sau khi thác hóa, chầu trở thành vị Chầu Bà kề cận biên chép sổ sách bên Mẫu. Một số quan niệm cho rằng Chầu Chín chính là Quỳnh Hoa Công Chúa ở Thiên Cung, cùng với Chầu Đệ Nhất (Quế Hoa Công Chúa), hai chầu đã giáng hạ xuống Đồi Ngang, Phố Cát, kề cận bên Đức Quốc Mẫu Liễu Hạnh. Chầu được Quốc Mẫu Liễu Hạnh giao phó làm Chầu bà thủ đền tại đền Sòng Sơn, nên còn được gọi là Chầu Cửu Sòng Sơn.

Về nguồn gốc danh hiệu Chầu Chín Cửu Tỉnh, theo phiên âm tiếng Hán, “Cửu” nghĩa là chín, “Tỉnh” nghĩa là giếng, vì vậy Cửu Tỉnh cũng có nghĩa là chín giếng. Đây chính là ý nghĩa trong danh hiệu của chầu, khi chầu cai quản chín mạch nước giếng âm dương tại xứ Thanh Hóa, do đó người ta cũng gọi chầu là Chầu Cửu Đền Sòng.

Đền thờ Chầu Cửu

Chầu Chín Cửu Tỉnh thường được thờ cận kề bên Mẫu, nhưng đền chính của chầu được coi là Đền Sòng Sơn Thanh Hóa và Đền Chín Giếng, Phủ Bóng (Nguyệt Du Cung) tại Phủ Dầy Nam Định.

Cung thờ Chầu Cửu – Đền Sòng Sơn Thanh Hóa

Hầu giá Chầu Chín Cửu Tỉnh

Chầu Chín Cửu Tỉnh thường khi giá ngự về đồng tại những ngôi đền chính thờ Chầu, ngoài ra còn ở một số đền khác cũng thờ Chầu như Chầu Thủ Đền. Khi hầu giá Chầu Chín Cửu Tỉnh, thanh đồng thường dâng chầu trang phục áo màu đỏ, một số nơi cũng dâng Chầu áo màu hồng. Sau khi thỉnh Chầu về khai quang, thanh đồng sẽ múa mồi, ban tài phát lộc cho bản thân, con nhang đệ tử cùng bách gia trăm họ.

Bản văn Chầu Chín Cửu Tỉnh

Dâng văn chầu Cửu xứ Thanh

Anh linh hiển hách quyền hành gần xa

Đồi Ngang hầu cận Mẫu Bà

Sòng Sơn – Phố Cát thực là trang nghiêm

Dung nghi tính hạnh thảo hiền

Khăn điều áo thắm dịu hiền thanh tân

Danh thơm truyền khắp xa gần

Chầu Cửu linh ứng tài thần linh thông

Thướt tha vẻ nguyệt bóng hồng

Ngày ngày phụng mệnh cửa công ra vào

Sòng Sơn, Chầu ngự ngôi cao

Đền thanh cảnh lịch ai nào dám đương

Đền thờ phong thủy là nhường

In đồ bát cảnh cát tường phong quang

Đền thờ lập ở bên đàng

Cây cao bóng mát trang hoàng uy nghi

Sơn son thếp bạc đan trì

Rồng bay phượng múa tức thì chầu lên

Dạo chơi các phủ các đền

Cây Đa phủ Bóng khi miền Nghệ An

Trên đền đẹp nhất hoa lan

Nhất thanh nhì sắc làm quan trong triều

Thành tâm lễ bái thỉnh kiều

Chân quỳ vai kiệu trước sau trình bày

Xe loan giá ngự đền đây

Hồng vân sáng tỏ tầng mây cửu trùng

Ngự ra vẻ đẹp lạ lùng

Cô hầu cô hạ tùy tùng khâm sai

Chân giận cánh phượng văn hài

Kim xa, mã não hoa tai hột cườm

Trang hoàng sạch sẽ tinh tươm

Hộp trầu phấn sáp lược gương bên mình

Lưng đeo túi gấm xinh xinh

Ba ngàn thế giới vạn hình ngự ra

Thiêng thay là phép Chầu Bà

Danh truyền Nam Việt gần xa tiếng đồn

Chầu nay phụng mệnh thiên tôn

Quản đền quản phủ sớm hôm chuyên cần

Ai mà hữu phúc hữu nhân

Chầu Bà Đệ Cửu có phần dành cho

Kẻ nào bụng dạ quanh co

Chầu Bà Đệ Cửu cho lo suốt ngày

Chầu Bà có phép thiêng thay

Không phải ai cũng thỉnh rày được đâu

Chầu bà phép thuật nhiệm màu
Ngự ra Chầu phán một câu rõ ràng
“Ta đây lịch sự đàng hoàng

Ngự đồng những chốn trang hoàng thanh cao

Những kẻ giả dối tầm phào

Ăn gian nói dối ta sao ngự về

Một khi cách trở giang khê

Thành tâm một dạ ta về chứng minh

Khó khăn trăm nối ngàn hình

Ta về giáng phúc điện đình chính nơi

Kể cho không phải thỉnh mời

Ta đây sẽ giúp mọi nơi mọi đường

Chỉ cần một nén tâm hương

Phụng sự Tiên Thánh từ đường quanh năm

Ngày tư cho chí ngày rằm

Các ghế vọng bái chữ “tâm” làm đầu

Không cần cầu đảo đâu đâu

Thiết tha khấn nguyện hữu cầu ắt linh

Ta nay có lệnh Thiên Đình

Phải về khải tấu tâu trình Mẫu vương”

Phán xong kíp giá lên đường

Trẻ già trai gái tỏ tường biết ra

Hôm nay con thỉnh chầu bà

Xin bà giá ngự điện tòa trang nghiêm

Ban cho vạn phúc muôn niên

Cửu nhà khang khái thiên niên thọ trường!